De Berg Montserrat is sedert de vroege middeleeuwen een plaats van gebed en bezinning. In de vroege tijd woonden er Kluizenaars in grotten en spelonken. In een van de spelonnken op de berg wordt een beeld gevonden van de Heilige Maagd. Dit gratiebeeld brengt in de loop van de tijd diverse pelgrims naar de berg (nabij Barcelona). 

Het beeldje van de Madonna van Montserrat, in de volksmond de Moreneta (de zwarte Madonna) genoemd omwille van haar donkere kleur, is een wondermooi Romaans polychroom beeldje uit de 12de eeuw. 

In 1881 werd door Paus Leo XIII de Madonna van Montserrat formeel uitgeroepen tot Patrones van Catalonië
In 1947 wordt de Zwarte Madonna in een zilveren altaar geplaatst, gefinancierd door giften van het gewone volk, in het bovenste gedeelte van de apsis van de basiliek.

Het beeldje volgt het zeer verspreide model van de Maagd als majesteit, in een volledig frontale houding, met het Kindje Jezus in het midden op haar schoot. Zowel Moeder als Kind draagt een kroon.

De Madonna strekt haar rechter hand waarmee ze een bol vasthoudt, een globe, symbool voor de hele kosmos. Met de linkerhand maakt ze het gebaar om ze op de schouder van haar zoon te leggen, hiermee aangevend dat deze Almachtige Koning haar zoon is. Het Kind zegent met de rechterhand, terwijl het met de linkerhand een dennenappel vasthoudt, symbool voor vruchtbaarheid en eeuwig leven

Het beeld heeft evenals het klooster diverse ontberingen doorstaan. Oorlogen en overheersing door de Moren gingen niet onopgemerkt aan Montserrat voorbij. Het is juist daarom voor de Catalanen dat de Madonna (ook wel Morenata genoemd) een beschermheilige is.

Velen trekken jaarlijks de berg op, al dan niet per touringcar. In de basiliek kun je via een trap achter het Hoogaltaar komen en de Madonna aanraken. Velen raken de Madonna aan en vragen haar in gebed om voorspraak. Zomers staan er vaak lange rijen mensen te wachten om  hun opwachting te mogen maken. Naast de basiliek is er nog het klooster dat wordt geleid door Benedictijner monniken. Wie ooit op vakantie gaat naar de Costa Brava, brengt vaak een bezoek aan Montserrat (al dan niet uit religieuze overwegingen)