Sint Nicolaas is in de ogen van vele mensen een echte Hollandse heilige en het feest van de Sint wordt massaal door gelovigen en niet gelovigen ieder jaar gevierd op 5 december. Toch is er niets hollands aan Sint Nicolaas. Voor de oorsprong van de Sint Nicolaas verering moeten we zijn in Turkije.

 In het jaar 270 (zeventien eeuwen geleden!) werd in Palara (in het huidigeTurkije) een jongetje geboren die later voor Nederland van grote betekenis zou worden: Nicolaas (dit betekent "overwinnaar van het Volk"), het zoontje van de rijke koopman Theophanus en zijn vrouw Nona. Nicolaas was een jongen vol goede eigenschappen, vroom, onverschrokken en hulpvaardig. Omstreeks 292 werd hij Bisschop van Myra, hij volgde daarin zijn Oom op. Op 6 december 342 overleed Sint Nicolaas en werd hij begraven in de naar hem genoemde kerk van Myra. Tot 1087 heeft zijn lichaam hier ook gelegen.

een voorbeeld van een flesje met zgn Manna

De Grieken noemden het Manna "Myron", en zijn wonderkracht heeft Myra tot een beroemd bedevaartsoord gemaakt. In de kerk van het Oosten overstraalde Sint Nicolaas op het einde van de 9e eeuw alle andere heiligen en stond meteen na Maria, de Moeder van God.

de basiliek

Sinds de overbrenging van zijn gebeente naar Bari vindt het feest ook op de Romeinse kalender plaats op 6 december; 5 december is dus de vooravond ofwel de vigilie van het feest van Sint Nicolaas. Sindsdien is Sint Nicolaas één van de meest gevierde heiligen in onze streken. 
Vele beroepsgroepen hebben hem tot patroon gekozen, zoals de zeelui, de wevers, de notarissen, de advocaten en de scholieren. Gevangenen bidden om zijn bijstand; hij wordt aangeroepen voor een goed huwelijk; om verloren spullen weer te vinden en tegen een vals oordeel.

Dankzij de handelaren uit de middeleeuwen is Sint Nicolaas over de hele wereld bekend geworden. In bijna elke stad is er wel een kerk te vinden die zijn naam draagt. Sint Nicolaas wordt afgebeeld in bisschoppelijke kleding, met gouden munten en een boek of met drie broden in zijn hand, met zwarte pieten uit een boot stappend en met anker en boot.
Dat Sint Nicolaas bisschop van Myra was en bij de laatste vroegchristelijke vervol ging veel te lijden had, is geschiedkundig bewezen

Na zijn Heiligverklaring ontstonden er talloze legenden over zijn wonderdaden. Door pelgrims, zeelui en door kooplieden op doortocht werden de verhalen ook buiten Myra bekend. De meest bekende en meest uitgebeelde legende ontstond in de achtste eeuw na Christus. Een edelman uit Myra was zo verarmd dat hij voor zijn drie dochters geen bruidsschat meer kon bekostigen. En waar geen bruidsschat is, daar zijn geen vrijers. De meisjes dreigden ongehuwd te blijven. Maar wat misschien nog erger was, voor hun levensonderhoud zouden ze op prostitutie aangewezen zijn. Toen besloot bisschop Nicolaas in te grijpen. 's Nachts ging hij, bijgestaan door het licht van de maan, naar het huis van de arme meisjes. Drie keer achtereen wierp hij geld stukken naar binnen totdat de som groot genoeg was voor een bruidsschat van ieder van hen.
Aan deze legende danken wij tal van tradities van ons Sint-Nicolaasfeest: het on verwachte geven, het strooien, de geldstukjes, en de vrijers van speculaas.

Verklaringen van gebruiken (typerend voor het feest van Sint Nicolaas).

Wie is Zwarte Piet? 

Ook over zwarte piet gaan verschillende verhalen. Wel is duidelijk dat deze knecht 
pas veel later, rond 1890 de sint is komen helpen. 

Een van de verklaringen is dat de bisschop een jongetje uit Ethiopië op de slavenmarkt 
gekocht zou hebben dat de naam Piter zou hebben gehad. Na de koop heeft Nicolaas het 
jongetje de vrijheid geboden, als dank hiervoor is Piter voor altijd bij Nicolaas gebleven. 

Ook gaat het verhaal dat Zwarte Piet uit Italië komt. Daar waren namelijk in de 17e eeuw jongentjes die met een roe het rookkanaal van huizen van binnen schoon maakten (schoorsteenvegers) en het roet opvingen in een zak. 

Speculaas komt van "speculatie" wat afgeleidt is van het Latijnse "speculum". Speculum staat 
voor offers die een weerspiegeling geven van de werkelijkheid. 

Pepernoten staan symbool voor vruchtbaarheid. Dit is te herleiden op de legende rond de 3 meisjes waar Nicolaas geld naar binnen gooide. 

Gedichten komen uit de 17e eeuw. Toen was het heel gewoon om bij feestelijkheden een gedicht of rijm voor te dragen. Dit omdat een groot deel van de mensen niet konden lezen en schrijven. 

Surprises komen uit de 16e eeuw. In Spanje en Frankrijk was het gebruikelijk om een goede vriend op 5 december een kado’tje te geven. Deze werd verstopt in het huis. Meestal in een schoen, omdat de gever dan zeker wist dat het kado’tje gevonden zou worden wanneer de schoen werd aangetrokken. Dit gebruik werd Zapato (Spaans voor schoen) genoemd. 

In Bari wordt het feest van San Nicola gevierd zoals wij dat in Nederland doen met processies en de Eucharistieviering. Het kleurrijke kinderfeest kent men daar niet.

Over de bedevaartplaats: De Basiliek werd gebouwd tussen 970 en 1071. In de kerk wordt het gebeente van Sint Nicolaas bewaard.

Naast de Basiliek van Sint Nicolaas kent Bari ook vele Maria-heiligdommen.

  reliekschrijn met de resten van Sint Nicolaas

met dank aan: de stichting Staf en Mijter,  de website: www.basilicasannicola.org en Jack Kuipers (fotos uit Myra)