S

SACRAMENTALIEN	Latijn: Sacramentalia, dat wat tot wijding strekt: door de kerk ingesteld wijdingen of zegeningen van personen of zaken.
SACRAMENTELE GENADE	De specifieke zegening, genade, die elk sacrament geeft.
SACRAMENTEN	Tekenen van bijzondere genade, door Christus ingesteld en door de kerk nader vastgesteld in de vorm van zeven rituele handelingen elk met begeleidende taal, waardoor een specifieke zegening, wijding of genade wordt gegeven. De zeven sacramenten zijn: doopsel, vormsel, biecht, eucharistie, priesterschap, huwelijk en heilig oliesel,
SACRAMENTSALTAAR	Hoofd- of zijaltaar met tabernakel waar de geconsacreerde hosties bewaard worden.
SACRAMENTSDAG	Door paus Urbanus in 1264 ingesteld feestdag van het heilig sacrament op de tweede donderdag na Pinksteren omdat het boetekarakter van Witte Donderdag het feestelijk herdenken van het Laatste Avondmaal en de instelling van de eucharistie in de weg stond.
SACRAMENTSPROCESSIE	Processie waarin het heilig sacrament wordt meegedragen.
SACRARIUM	Latijn: heilige ruimte
SACRISTIE	Kleed- en bewaarruimte bij een kerk
SALVAM FAC REGINAM NOSTRAM	Latijn: Behoed onze koningin: gebed dat na een plechtige mis werd gezongen voor het heil van het staatshoofd.
SALVE REGINA	Latijn: Gegroet Koningin: eerste woorden van de langste Maria-antifoon (lofzang) uit de vespers
SANCTUARIUM	Latijn: heiligdom:  (1) priesterkoor in kerk;  (2) bewaarplaats van reliek(en);  (3) het hele kerkgebouw.
SANCTUS	Latijn: Heilig: driemaal herhaalde beginwoorden van gezang of gebed bij het begin van de canon, het tafelgebed.
SCHAPULIER	(Of Scapulier) van Latijn: scapulae, schouders: (1) door sommige kloosterordes op borst en rug tot aan de voeten neerhangende lap stof, over het habijt heen gedragen; (2) in navolging daarvan uit devotie door leken gedragen lapjes stof, verbonden door een lint; (3) ter vervanging daarvan: de (schapulier)medaille, aan een kettinkje om de hals gedragen.
SCHIETGEBED	Kort gebed uit devotie, in nood, of ter bevestiging van het geloof. (b.v. Geloofd zij Jezus Christus; O God, Help mij, enz.)
SCHISMA	Grieks: scheur, onenigheid: het zich - met behoud van de geloofsleer - onttrekken aan het gezag van de paus van Rome. Een voorbeeld is het Oosters Schisma van Photius (876), zo ook het Westers Schisma (van 1378 tot 1417) en het Anglicaanse Schisma van Hendrik de Achtste in 1553.
SCHOLASTICAAT	(1) synoniem voor groot- seminarie, in het bijzonder de studieperiode der filosofie en theologie; (2) algemene naam voor de studieperiode vóór de priesterwijding in sommige ordes en congregaties.
SCHOLASTIEK	Latijn: scholasticus, geleerde:  (1) verzamelnaam voor het in de middeleeuwen ontwikkelde filosofische en theologische stelsel, vooral op basis van Aristoteles en te onderscheiden in een augustijnse, franciscaanse en dominicaanse richting; de laatste - met als voornaamste auteur Thomas van Aquino - beleefde een opbloei in de negentiende eeuw;  (2) studerende kloosterling die nog niet tot priester is gewijd.
SCHRIFTUUR	De bijbel of heilige schrift
SCHUILKERK	Ook schuurkerk: geheime plaats voor de eredienst om aan de vervolging van de overheid te ontkomen.
SCHULDBELIJDENIS	Het bekennen van de zonden als onderdeel van de biecht
SECRETA	Latijn: geheimen: stil gebed in de mis voorafgaand aan de canon.
SECULIER	Latijn: saecularis, werelds: aanduiding van priester die geen lid is van een orde of congregatie, een zogenaamde wereldheer.
SEDE VACANTE	Latijn: terwijl de zetel onbezet is: periode waarin de zetel van paus of bisschop vacant is.
SEDIA GESTATORIA	Latijn: draagstoel: namelijk van de paus, waarin hij de Sint Pieter wordt binnengedragen
SEDILIA	Latijn: zetels: brede bank aan de epistelkant (rechts vanuit de kerk) voor de celebranten.
SEPTUAGESIMA	Latijn: zeventigste: de eerste zondag van de Paaskring, 70 dagen vóór Pasen (gevolgd door Sexagesima, Quinquagesima en Quadragesima).
SEPTUAGINT(A)	Latijn: zeventig: de, volgens de traditie, door 70 joodse geleerden te Alexandrië gemaakte vertaling van het oude testament uit het Hebreeuws naar het Grieks.
SEQUENTIA	Latijn: vervolgen: hymnen in dichtvorm gebeden of gezongen tussen de lezingen van het epistel en het evangelie, zoals Victimae Paschales (Paastijd), Veni Sancte Spiritus (Pinkstertijd), Lauda Sion (Sacramentsdag), Stabat Mater (feest der zeven smarten van Maria), en Dies Irae (rouwdienst).
SERAFIJNEN	Zie: engelen.  de Heilige Franciscus van Assisi werd bezocht door een serafijn
SERVUS SERVORUM	Latijn: dienaar der dienaren (Gods): kenschetsing van de paus door Augustinus. Gregorius de Grote was de eerste paus die deze titel in het jaar 600 op zichzelf toepaste.
SEXAGESIMA	Latijn: zestigste: zondag de zestigste dag vóór Pasen, tussen Septuagesima en Quinquagesima.
SEXT SIC TRANSIT GLORIA MUNDI	Latijn: zo vergaat wereldse roem: spreuk, onder andere toegepast op de paus tijdens diens kroning.
SIGILLUM	Latijn: zegel:  (1) het biechtgeheim;  (2) zegel op brief of reliek.
SIMONIE	Verboden verkoop van geestelijke goederen (naar de handel van Simon de Tovenaar uit Handelingen 8, 18).
SINT ANNA-TE-DRIEEN	Afbeelding van de heilige Anna met haar dochter Maria en haar kleinkind Jezus.
SINT-JANSPROCESSIE	Openbare processie buiten de kerk op het feest van Sint Jan de Doper 24 juni, zoals die b.v. te Laren NH jaarlijks gehouden wordt
SLOTKLOOSTER	Klooster met clausuur, afdeling verboden voor andere sexe.
SLOTZUSTER	Religieuze die zich niet buiten de clausuur mag begeven
SOLIDEO	Latijn: voor God alleen (af te nemen mutsje).
SOUTANE	Lange toog van priester (zwart), bisschop (paars), kardinaal (rood), paus (wit). Ook sommige ordes dragen een wit habijt, zoals de norbertijnen, die daarom ook wel witheren genoemd worden
SPRINGPROCESSIE	Boeteprocessie tegen epilepsie, jaarlijks op de derde pinksterdag te Echternach gehouden, waarbij de deelnemers op de maat van de muziek telkens drie stappen vooruit en twee achteruit zetten.
STABAT MATER DOLOROSA	Latijn: de moeder stond (onder het kruis): Mariahymne van Jacopone da Todi uit 1306; van hem is ook de minder bekende pendant Stabat Mater Gloriosa (in tegenstelling tot Dolorosa).
STATIE	Latijn: stilstaan, plaats,  (1) een van de oude kerken te Rome;  (2) standplaats van een missionaris;  (3) een der 14 afbeeldingen van een kruisweg.
STICHT	Of Stift:  (1) klooster;  (2) gebied plus bewoners onder bisschop of abt.
STIGMATISATIE	Het getekend worden met de wonden van Christus bij diep extatische of mystieke ervaring, onder anderen bij Franciscus van Assisi en Catharina van Siëna.
STIPENDIUM	Aalmoes aan priester voor het opdragen van een heilige mis.
STOLA	Of Stool: om de schouders gehangen brede band in liturgische kleur, gedragen bij de eredienst en de toediening van sacramenten.
SUBDIAKEN	Geestelijke die de eerste en laagste van de hogere wijdingen heeft ontvangen.
SUFFRAGAAN	Of Suffragaanbisschop: bisschop die onder gezag van een aartsbisschop zijn ambt uitoefent.
SUISSE	Frans: Zwitserland: ordebewaker in de kerk tijdens de dienst, soms met sjerp, steek, hellebaard of degen; de naam van deze ceremoniële lekenfunctie is ontleend aan de Zwitserse garde van het Vaticaan.
SUMMA THEOLOGICA	Latijnse naam voor een theologisch overzichtswerk door sommige klassieke kerkelijke theologen, met name van Thomas van Aquino.
SUPERIOR	Officiële titel voor overste van een kloostergemeenschap.
SUPERPLIE	Latijn: superpellicum, bovenkleed: wit linnen koorhemd tot aan de knieën met wijde mouwen.
SUPPEDANEUM	Latijn: voetbodem: verhoging vóór in de kerk, waar het altaar zich bevindt.
SUSPENSIE	Latijn: suspensio, ophanging, opschorting: straf waardoor kerkelijk bedienaar tijdelijk of blijvend uit zijn ambt wordt ontzet, gesuspendeerd wordt.
SYLLABUS	Lijst van door de kerk veroordeelde stellingen, in 1864 door Pius IX en in 1907 door Pius X uitgevaardigd tegen het Modernisme.
SYLVESTERAVOND	Synoniem voor oudejaarsavond, genaamd naar paus Sylvester (314-337) wiens feest valt op 31 december.
SYMBOLUM	Aan het Grieks ontleend synoniem voor de geloofsartikelen, het credo
SYNODE	Kerkvergadering, als in bisschoppelijke of diocesane synode.
SYNOPTICI	De evangelisten Mattheus, Marcus en Lukas van wie de teksten min of meer parallel naast elkaar gelezen kunnen worden voor een vollediger overzicht, een synopsis.

 
.terug naar boven

Sluit dit venster